قالکاری طلا یک هنر ظریف و پرجزئیات است و ریشه در تاریخ هزار ساله دارد و همچنان در دنیای مدرن نیز درخشندگی خود را حفظ کرده است. این فرایند یکی از حرفه های تخصصی در صنعت طلا و شغلی پر درآمد در حوزه ی بازیافت فلزات گران قیمت محسوب می شود. قالکاری در حفظ منابع طبیعی نقش مهمی را ایفا می کند و باعث کاهش آلودگی های محیط زیست شده و نقش موثری در بازیافت فلزهای گران قیمت مثل طلا و نقره دارد. این هنر ترکیبی از علم شیمی، متالورژی و مهارت های علمی می باشد و پلی میان صنعت بازیافت و هنر فلزکاری است. این فرایند، طلا را از مواد و ضایعاتی که ظاهراً بی ارزش هستند جدا و استخراج می کند. در این مقاله به طور جامع به هنر قالکاری طلا و نقش آن در جواهرات لوکس پرداخته ایم و تجهیزات مورد نیاز، مواد و ضایعات مورد استفاده و مراحل انجام این فرایند را به طور کامل مورد بررسی قرار داده ایم. اگر علاقه مند به شغل های مربوط به صنعت طلا و جواهرسازی هستید، مطمئنا در این محتوا با یکی از جذاب ترین شغل های دنیای طلا آشنا خواهید شد؛ لطفا همراه هومن گلد باشید.
قالکاری طلا چیست؟
قالکاری طلا فرایندی است که در آن فلزات گران بها چون طلا، پالادیوم، نقره و پلاتین را از ضایعات فلزی و الکترونیکی استخراج می کنند. واژه «قال» به کوره های مخصوص این فرایند اشاره دارد که با نام کوزه زرگری نیز شناخته میشوند و از آن ها برای عملیات ذوب مواد که فلزات گران بها دارند استفاده می شود. این فرایند در کارگاه ها و آزمایشگاه های تخصصی مربوط به صنعت طلا انجام می شود و نیازمند مهارت، دقت، تجربه و همچنین تجهیزات پیشرفته است. در قالکاری طلا، مواد و ضایعات در کوره های مخصوص سوزانده می شوند و سپس با روش های فیزیکی و شیمیایی، فلزات گران قیمت را از خاکستر یا مواد پسماند جدا می کنند.
قالکار کیست؟
به شخصی که در حوزه ی قالکاری طلا فعالیت دارد و طی فرایندی، کار بازیافت ضایعات و جداسازی فلزات گران بها را انجام می دهد، قالکار می گویند. قالکار طلا از مهارت ها و تجربه های کافی در کار کردن با کوره ها، ذوب فلزات و استفاده از مواد شیمیایی برخوردار است. یک قالکار حرفه ای با تمامی مراحل قالکاری به خصوص فرآیندهای شیمیایی آن مثل کار با اسید نیتریک آشنایی کامل دارد و نکات ایمنی را رعایت می کند. چرا که این شغل پیچیدگی و خطرات احتمالی زیادی دارد و نیازمند یک شخص با تجربه است.
مراحل قالکاری طلا
قالکاری طلا مراحل پیچیده و دقیقی دارد که هدف این فرایند جداسازی طلا از مواد و ضایعات ظاهراً بی ارزش است که در نهایتا از این طلا برای ساخت زیورآلات استفاده می شود. مراحل قالکاری طلا به قدری دقیق است که فلزات گران قیمتی چون طلا، با خلوص بالا از ضایعات جدا می شود. در ادامه به مراحل این فرایند می پردازیم:
جمع آوری ضایعات فلزی
اولین مرحله قالکاری طلا، جمع آوری ضایعات فلزی و قطعات الکترونیکی می باشد. این ضایعات می توانند شامل ضایعات طلا و زیورآلات، نقره های کهنه و سنگ های معدنی که از معدن استخراج شده اند و حاوی فلزات گران بها هستند، باشد. همچنین قطعات الکترونیکی رایانه ای مثل مادربورد، کارت گرافیک، پردازنده و چیپ ها نیز حاوی فلزاتی مثل طلا و نقره می باشند. تمامی این مواد و ضایعات را به عنوان مواد اولیه جمع آوری می کنند.
سوزاندن ضایعات جمع آوری شده
سوزاندن ضایعات جمع آوری شده در کوزه های مخصوص، اولین مرحله قالکاری طلا می باشد. در این مرحله تمامی ضایعات و موادی که حاوی فلزات با ارزش هستند، داخل کوره ریخته شده و سوزانده می شوند. دمای کوره باید بین ۱۱۰۰ تا ۱۴۰۰ باشد. همزمان که این مواد در حال سوزانده شدن هستند، در کوره های کوچک تر، اکسید سرب و نقره را ذوب می کنند. خاکستری که از سوختن ضایعات حاصل می شود را به مواد مذاب کوره های کوچک اضافه می کنند. پس از گذشت چند دقیقه، طلا و نقره از مواد جدا شده و در کف کوره ته نشین می شوند و ناخالصی های موجود در خاکستر ضایعات، بر روی سطح مواد مذاب باقی می مانند.
جداسازی ناخالصی ها
در این مرحله از قالکاری طلا، فرایند تصفیه آغاز شده و قالکارها به جداسازی ناخالصی ها اقدام می کنند. در این مرحله طلا و نقره از طریق اسید کاری و حل کردن فلزات کم قیمت، یا روش هایی مثل الکترولیز، به خلوص بالایی می رسند. در اسیدکاری، از اسید مخصوص مثل اسید نیتریک استفاده می شود تا فلزاتی مثل مس و برنج که با طلا و نقره ترکیب شده اند، حل شوند. از روش الکترولیز، برای به دست آوردن طلا با درصد خلوص بالا استفاده می شود که در این روش، از جریان الکتریکی کمک گرفته و به وسیله ی آن فلزات از محلول های شیمیایی جدا می شوند.
تجهیزات مورد نیاز برای قالکاری
– تجهیزات مورد نیاز برای قالکاری طلا شامل مکان یا کارگاه با فضای مناسب جهت انجام قالکاری،
– وسایل ایمنی جهت محافظت، مثل دستکش، کلاه های مخصوص و ماسک،
– کوره های قالکاری،
– ابزارهایی مانند انبر و چنگک مخصوص،
– کوزه ی بوته ای و ابزارهای مربوط به آن،
– مواد شیمیایی مثل اسیدها،
– و سیستم تصفیه دود و بخارهای کوزه است.
کاربردهای قالکاری
قالکاری طلا کاربردهای زیادی در بسیاری از صنایع دارد. بخشی از کاربردهای قالکاری عبارت اند از:
۱) بازیافت فلزات گران قیمت: بازیافت و استخراج طلا از قطعات الکترونیکی رایانه ها، تلفن همراه و دیگر تجهیزات در سراسر جهان رایج است. این موارد از منابع طلا در جهان محسوب می شوند و به علت کم بودن طلا در آن ها، قالکاری نیاز به تکنیک های پیشرفته دارد.
۲) استخراج طلا از زیورآلات کهنه: در قالکاری طلا، از قطعات زیورآلات و جواهراتی که کهنه و بلا استفاده هستند، فلزات گران بها استخراج شده و برای مصرف دوباره، بازیافت می شوند و مجددا در ساخت آن ها مورد استفاده قرار می گیرند.
۳) استخراج طلا از سنگ ها و فلزات معادن: پس از استخراج سنگ های معدنی، از روش قالکاری طلا برای جداسازی طلا و نقره از سنگ ها و دیگر فلزات استفاده می شود. این روش معمولا برای استخراج بهینه در معادن کوچک و متوسط کاربرد دارد.
۴) استخراج طلا از خاک: بعضی از خاک ها حاوی مقداری فلز گرانبها مثل طلا و نقره هستند و پس از فراوری، می توانند به وسیله ی قالکاری طلا به فلزات گران بها تبدیل شوند.
مزایای قالکاری طلا
قالکاری طلا مزایای زیادی داشته و علاوه بر اینکه به محیط زیست کمک می کند، سودآوری بالا برای شاغلان این حوزه نیز دارد. بخشی از مزایای قالکاری طلا را باهم بررسی می کنیم:
۱) کمک به صرفه جویی در منابع طبیعی: قالکاری طلا که فرایند بازیافت طلا و فلزات گران قیمت از ضایعات است، به حفظ منابع طبیعی کمک زیادی کرده و باعث کاهش استخراج از معاون می شود.
۲) کمک به محیط زیست: فرایند قالکاری طلا باعث بازیابی و بازیافت فلزات شده و آلودگی های ناشی از این ضایعات در طبیعت را کاهش می دهد. همچنین باعث کاهش مصرف انرژی زیاد در معادن می شود.
۳) شغلی سودآور: فرایند بازیافت فلزات و استخراج طلا از ضایعات و قطعات الکترونیکی، یک حرفه سودآورو پر درآمد در صنعت طلا و جواهرات محسوب می شود.
معایب قالکاری طلا
قالکاری طلا علاوه بر مزایا و کاربردهای فراوانی که دارد، معایبی نیز دارد که بهتر است با آن ها آشنا شوید. بخشی از معایب قالکاری طلا عبارت اند از:
۱) استفاده کردن از مواد شیمیایی خطرناک: در فرایند قالکاری طلا از مواد شیمیایی های خطرناکی استفاده می شود. موادی مثل اسید و سیانور که علاوه بر اینکه بر قالکار مضر است، برای طبیعت نیز خطرناک محسوب می شود.
۲) بالا بودن هزینه های این فرایند: یکی دیگر از معایب فرایند قالکاری طلا، هزینه های بالای آن است چرا که این فرایند یک فرایند تخصصی و حرفه ای محسوب می شود و نیازمند تجهیزات پیشرفته است.
۳) نیاز به دقت و مهارت بالا: فرایند قالکاری و کار کردن با فلزات گران بها، به دقت و مهارت بالا نیاز دارد. قالکاری شغل تخصصی است و نیازمند افراد با تجربه میباشد.
کاربرد قالکاری در صنایع
قالکاری در صنایع مختلف کاربرد دارد. مثل:
صنعت الکترونیک، صنعت طلا و جواهرسازی، صنعت معدن، صنعت بازیافت فلزات، صنعت ساخت ساعت، صنعت ریخته گری و صنعت خودروسازی.
همچنین در صنعت داروسازی و پزشکی نیز کاربرد دارد. به دلیل اینکه برای ساخت بعضی از تجهیزات پزشکی مثل ابزارهای جراحی، حسگر و دستگاه های آزمایشگاهی از فلزات با ارزشی مثل پلاتین و پالادیوم استفاده می شود.
قالکاری طلا در منزل
اگر در منزل خود محل مناسبی برای قالکاری طلا دارید، می توانید این فرایند را انجام دهید. نیاز است که ابزارهای مخصوص قالکاری را تهیه کنید و منبع بازیافت طلا را مشخص کنید و در خانه عملیات بازیافت را انجام دهید. منابع شما می تواند قطعات الکترونیکی و پس مانده های کارگاه های طلاسازی باشد.
در پایان
یکی از شغل های مهم و سودآور مربوط به صنعت طلا قالکاری می باشد. چرا که طلا فلزی گران بها است و حتی مقدار کمی از آن ارزشمند است. به وسیله قالکاری طلا می توان از هدر رفتن طلا جلوگیری کرد و از آن برای ساخت مجدد زیورآلات و جواهرات استفاده کرد. در این محتوا به صورت تخصصی به فرایند قالکاری و مزایا و معایب آن پرداختیم. آیا شماهم تاکنون تجربه ای در رابطه با قالکاری داشته اید؟ در بخش نظرات هومن گلد برایمان بنویسید
