در این مقاله قصد داریم درباره ی انواع سکه های ایرانی مثل سکه های بهار آزادی و تفاوت های آن ها صحبت کنیم. سکه های طلا، به دلیل سهولت در خرید و فروش و دسترسی آسان آنها، همیشه به عنوان یکی از ابزارهای سرمایه گذاری به شمار می روند و علاوه بر آن، در هدیه دادن و مهریه نیز کاربرد زیادی دارند. در ایران انواع مختلفی از سکه های طلا وجود دارد که می توان به سکه های بهار آزادی، سکه امامی، سکه طرح قدیم و سکه طرح جدید اشاره کرد. حال سوال اینجاست که چه تفاوتی بین این سکه ها وجود دارد و بهترین سکه در ایران کدام است؟ برای آشنایی با سکه های ایرانی و تفاوت آن ها با یک دیگر در این مقاله همراه ما باشید. به خصوص اگر قصد دارید که در بازار طلا فعالیت داشته باشید و خرید و فروش سکه انجام دهید باید این اطلاعات مهم را کسب کنید. همراه هومن گلد باشید تا با انواع سکه ها آشنا شوید.
تاریخچه سکه طلا در ایران
سکه ها همیشه بخشی از زندگی انسان ها بوده اند و تاریخ ساز هستند. سکه طلا در ایران، اولین بار در دوره هخامنشیان و حکومت داریوش اول ضرب گردید. در آن برهه از تاریخ، با ارزش ترین نوع سکه با نام «دریک» معروف بود و وزنی حدود ۸.۴۱ گرم داشت. پس از ورود ماشین ضرب سکه، وزن و اندازه استاندارد سکه ها مشخص شد و در سال ۱۲۹۳، اولین سکه های طلا با عیار ۹۰۰ در ۱۰۰۰ ضرب شده و جزوی از واحد چرخه مالی کشور محسوب شدند و امروزه معروف ترین سکه های کشور مربوط به سکه های بهار آزادی و سکه امامی می باشد.
شاید برای شما جالب باشد که علت استفاده از واژه ضرب به جای واژه تولید یا ساخت را بدانید. علت استفاده از کلمه ی ضرب این است که در زمان های گذشته، پس از این که سکه های طلا را به مراحل نهایی ساخت خود می رسیدند، به وسیله ی چکش بر روی آن ها ضربه زده و گوشه های آن را صاف می کردند. به همین منظور امروزه از اصطلاح ضرب سکه استفاده می شود.
سکه طلا چیست؟
سکه های طلا، قطعه ای فلزی و دایره شکل هستند که جنس آن ها از طلا بوده و هر کدام وزن و عیار مشخص خود را دارند. هر کدام از این سکه ها بر روی خود علائم و نگارش های مخصوص به خود را دارند که آن ها را از یک دیگر متمایز می کند. سکه های ایرانی در ضراب خانه بانک ملی ایران ضرب می شود و معمولا به شکل بسته های صد تایی در اختیار صرافی ها و بانک های مجاز قرار می گیرد و به مردم توزیع می شود.
انواع سکه های تولید شده در ایران عبارت اند از:
- سکه بهار آزادی (طرح قدیم)
- سکه تمام بهار آزادی
- نیم سکه بهار آزادی
- ربع سکه بهار آزادی
- سکه بهار آزادی (طرح جدید)
- سکه امامی (۸۶)
- سکه امامی تاریخ پایین (قبل ۸۶)
- سکه گرمی
- سکه پارسیان
در ادامه مقاله هر یک از این سکه ها را با جزئیات دقیق به شما معرفی می کنیم.
سکه طرح قدیم
ضرب سکه های بهار آزادی طرح قدیم مربوط به سال های ۱۳۵۸ تا ۱۳۸۶ می باشد. ازین رو به آن ها سکه های طرح قدیم گفته می شود. برای شناخت این سکه ها کافی ست که به آن ها نگاه کنید. بر روی سکه های طرح قدیم نام حضرت علی، عبارت بانک ملی ایران، تصویر حرم امام رضا و عبارت اولین بهار آزادی قرار گرفته است.
سکه های بهار آزادی طرح قدیم تا چند ماه پیش همراه با بقیه سکه ها به بازار عرضه می شد اما در حال حاضر به علت تفاوت قیمت آن با سایر سکه ها و کم شدن تقاضا برای آن باعث شده است که به طور کامل از بازار طلای ایران کنار گذاشته شوند. سکه های ۲.۵ بهار و ۵ بهار نیز در همان سال ها و با همین طرح ها ضرب می شدند که امروزه این سکه ها نیز در بازار موجود نمی باشند.
سکه تمام بهار آزادی
سکه تمام، یکی از انواع سکه های بهار آزادی است که کیفیت ساخت بالا دارد و به طور خاص طراحی شده است. به همین دلیل مورد توجه مردم و سرمایه گذاران قرار دارد. بر روی پشت و روی این سکه، نمادی از بهار و آزادی درج شده است. قطر آن ۲۲ میلی متر است.
وزن سکه تمام بهار آزادی: ۸/۱۳۵۹۸ گرم
میزان طلای خالص سکه تمام بهار آزادی: ۷/۳۲۲۳۸۲ گرم
عیار سکه تمام بهار آزادی: ۹۰۰ در ۱۰۰۰ می باشد که در مقیاس ۲۴ عیار، مساوی با ۲۱/۶ است.
نیم سکه بهار آزادی
نیم سکه یکی دیگر از انواع سکه های بهار آزادی است که وزن آن حدودا نصف تمام سکه بهار آزادی می باشد. قطر این سکه ۱۹ میلی متر است.
وزن نیم سکه بهار آزادی: ۴.۰۶۵۵ گرم
عیار نیم سکه بهار آزادی: از ۲۲ تا ۲۴ است
ربع سکه بهار آزادی
نوع دیگر از سکه های بهار آزادی، ربع سکه است که همان گونه که از اسمش پیداست از لحاظ وزن با سکه های قبلی تفاوت دارد. قطر این سکه ۱۴ میلی متر می باشد.
وزن ربع سکه بهار آزادی: ۲.۰۳۲۲۵ گرم
عیار ربع سکه بهار آزادی: ۲۲
سکه طرح جدید
به این نوع از سکه های بهار آزادی که با نام سکه امامی نیز معروف هستند سکه طرح جدید گفته می شود. این سکه ها از سال ۱۳۸۶ تا به اکنون ضرب شده و به کشور عرضه می شوند. بر روی سکه های طرح جدید تصویر بنیان گذار نظام جمهوری اسلامی و تصویر بارگاه امام رضا قرار دارد. سکه های طرح جدید قیمت بالاتری نسبت به سکه های طرح قدیم دارند.
لازم به ذکر است که سکه طرح جدید و طرح قدیم از لحاظ وزن و عیار هیچ تفاوتی باهم نداشته و علت تفاوت قیمت آن ها، بخاطر تفاوت تقاضای مردم برای این دو سکه است. اگر دقت کنید که بر روی همه ی سکه های طرح جدید به جای اینکه سال ضرب واقعی آن ها درج شود، سال ضرب اولین دوره ضرب این سکه ها یعنی سال ۱۳۸۶ را درج می کنند.
سکه گرمی
سکه گرمی نیز یکی دیگر از انواع سکه های بهار آزادی می باشد که کم تر از بقیه معروف است و احتمالا شما نیز کم تر اسم آن را شنیده اید. علت آن این است که این سکه ها جدید هستند و تازه به بازار عرضه شده اند. ضرب سکه های گرمی از سال ۱۳۹۰ در کشور ما انجام می شود. به دلیل افزایش هر لحظه قیمت طلا و کاهش قدرت خرید مردم و روی آوردنشان به خرید سکه های پارسیان، بانک مرکزی تصمیم گرفت که سکه هایی یک گرمی که عیاری بالاتر از سکه های پارسیان دارند و بسته بندی شان استاندارد است ضرب کند. این سکه ها گرمی پایین تر از ربع سکه دارند و یک گرم هستند. قطر سکه های گرمی ۱۳.۳ می باشد.
وزن سکه گرمی: ۱.۰۱ گرم
عیار سکه گرمی: ۲۲
سکه پارسیان
سکه های پارسیان قطعاتی از طلا می باشند که به سکه های وکیوم شباهت دارند و با نام سکه پارسیان شناخته می شوند. تنوع این سکه ها نسبت به سکه های بهار آزادی بیشتر است و در انواع وزن ها عرضه می شود. وزن های رایج این سکه ها، ۵۰ سوت، ۱۰۰ سوت، ۱۵۰ سوت، ۲۰۰ سوت، ۲۵۰ سوت، ۳۰۰ سوت، ۴۰۰ سوت، ۵۰۰ سوت، ۱ گرم، ۱.۵ گرم و ۲ گرم است. وزن این سکه ها بر روی وکیوم آن ها درج می شود و عیار آن ها معمولا ۱۸ یا ۷۵۰ است. علت محبوبیت بالای این سکه ها بین مردم، کاربرد آن ها در هدیه دادن است. هنگام خرید این سکه ها به بسته بندی آن ها که باید شامل عیار، وزن، واحد تولید و هولوگرام باشد دقت داشته باشید تا با اطمینان خاطر خرید کنید.
وکیوم کردن سکه ها
وکیوم کردن سکه ها به چند دهه قبل می گردد. در گذشته صرافی ها و طلافروشی ها، برای اینکه خیال مشتری از بابت اصل بودن سکه راحت باشد و با اطمینان خرید کند، کارت ویزیت خود را همراه با سکه به مشتری می دادند. کارت های ویزیت در آن زمان حکم فاکتور طلا را داشته و مشتری با اعتماد کامل خرید خود را انجام می داد. این روال تا مدت ها ادامه داشت تا اینکه در دهه های اخیر صرافی ها تصمیم گرفتند که برای افزایش اعتبار سکه ها و همچنین زیبایی ظاهری شان، سکه ها را بر روی کارت های ویزیت خود پرس کنند. این روال نیز برای مدت ها ادامه پیدا کرد تا جایی که در حال حاضر تمامی سکه های بهار آزادی بانکی فقط به صورت وکیوم شده در بازار خرید و فروش می شوند. سکه های وکیوم دار به قدری در بازار جا افتاده شده اند که بعضی از مردم فکر می کنند که سکه هایی که وکیوم ندارند معتبر نیستند. در صورتی که این موضوع صحت ندارد و تمامی سکه های موجود بازار چه با وکیوم چه بدون وکیوم، همگی معتبر بوده و توسط بانک مرکزی ضرب شده اند و مشخصات هر دو یکی می باشد.
تفاوت سکه های بانکی و سکه های غیر بانکی
سکه های بهار آزادی بانکی به سکه هایی گفته می شود که تحت نظارت دولت و بانک مرکزی تولید می شوند و قبل از اینکه به بازار توزیع شوند، مشخصات آن ها که شامل وزن، عیار، واحد تولید و بسته بندی شان توسط بانک مرکزی تایید می شود. سکه های بانکی ارزش بالایی دارند و کاملا قابل اعتماد هستند.
سکه های غیر بانکی به سکه های اطلاق می شود که تاییده بانک مرکزی را نداشته و به همین دلیل هیچ تضمینی در رابطه با اصالت آن ها وجود نداشته و این تضمین به خریدار ارائه نمی شود. از دیگر تفاوت سکه های بهار آزادی بانکی و سکه های غیر بانکی این است که سکه های بانکی بسته بندی و مشخصات ندارند و همچنین ممکن است استانداردهای لازم برای تولید را نیز نداشته و عیار آن ها کم تر از میزان بیان شده باشد. از دیگر نکاتی که باید به آن توجه کنید این است که ممکن است این سکه ها وزن پایین تر از چیزی که بیان می کنند داشته باشند و از همه بدتر اصلا طلا نباشند. هنگام خرید به مشخصات سکه توجه کنید و با توجه به مشخصات هر دو سکه و هدف شخصی خودتان اقدام به خرید کنید.
روش سنتی تشخیص اصالت سکه
چند روش سنتی برای تشخیص اصالت سکه وجود دارد. یکی از روش ها این است که نوشته های واضح و درج شده بر روی سکه های طلا بشناسید و هنگام خرید مشاهده کنید.
از روش های قدیمی که احتمالا در فیلم ها، انیمیشن ها و یا هنگام اهدای مدال به ورزشکاران دیده اید، این است که سکه طلا را گاز می گیرند! این یک روش بسیار قدیمی بوده و پیشینه تاریخی دارد. در گذشته که امکانات چندانی وجود نداشت، مردم برای اطمینان از اصل بودن سکه، آن ها را گاز می گرفتند. علت این است که جای دندان ها بر روی طلای خالص باقی می ماند.
در حال حاضر عیار فلزات گران قیمت و سکه های بهار آزادی در موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تعیین می شود.
خرید سکه های بهار آزادی با فاکتور
سکه های بهار آزادی همگی دارای فاکتور هستند اما فاکتور آن ها با فاکتورهای معمولی تفاوت دارد. فاکتور سکه ها به صورت الکترونیکی است و از طریق سامانه جامع تجارت ایران صادر می شود. در گذشته بسته بندی و وکیوم سکه به تنهایی برای فروش کافی بود و نیازی به فاکتور نبود. اما به دلیل تغییر قوانین و الزامی شدن ثبت فاکتور، خرید سکه بهار آزادی با فاکتور صورت می گیرد. امروزه تمامی سکه فروشان و صرافی ها موظف هستند که فاکتور فروش سکه ها را در سامانه ثبت کرده و حتی اگر خریدار درخواست فاکتور داشته باشد، نسخه ای از آن را در اختیار او قرار دهند.
در پایان
از گذشته های دور تا به الان، سکه طلا یکی از مورد علاقه ترین ابزار سرمایه گذاری در طلا در بین مردم بوده است. لازم به ذکر است که سرمایه گذاری بر روی سکه مانند هر سرمایه گذاری دیگری با ریسک همراه بوده و نیاز به آگاهی و اطلاعات زیادی دارد. بنابراین توصیه می شود که در صورت داشتن دانش و مهارت کافی اقدام به خرید سکه کنید. در این مقاله شما را با انواع سکه های بهار آزادی آشنا کردیم. امیدواریم که با مطالعه آن ها و بالا بردن آگاهی خود در این زمینه بتوانید گام های مطمئن برداشته و سرمایه گذاری سودده و مطمئنی را تجربه کنید. اگر حس می کنید که هنوز خرید و فروش سکه برای شما یک سرمایه گذاری همراه با ریسک است، می توانید با خرید زیورآلات طلا و سکه های گرم پایین یا خرید طلای آبشده سرمایه گذاری کنید. میتوانید همین الان از سایت هومن گلد دیدن کرده و خرید خود را نهایی کنید.
